Organisatieopstelling

Veel organisaties voeren grote wijzigingen door. Maar komen uw medewerkers wel mee? Hoe zullen de klanten hierop reageren? Worden de plannen wel van harte uitgevoerd?

Elke organisatie is een ‘levend’ dynamisch systeem. De dynamieken zie je niet, maar merk je wel. Ze kunnen veel invloed hebben op het functioneren van een organisatie, team of individu. Een dynamiek kan stimulerend zijn, maar ook belemmerend. Als er sprake is van een verstoorde dynamiek, benoemen mensen dit vaak als: “We hebben van alles geprobeerd, maar toch lukt het niet”, “op een of andere manier blijven de resultaten achter, terwijl er geen aanwijsbare oorzaak voor is.” Soms kan het al een stap in de goede richting zijn als aan het licht komt wat er ècht speelt.

Een goede manier is om de dynamiek zichtbaar te maken met een opstelling. Misschien heeft u wel eens van een familieopstelling gehoord, dit is de zakelijke tegenhanger ervan. Een organisatieopstelling is verwant aan rollenspel, tableau vivant en psychodrama. De organisatieopstelling biedt een ruimtelijke weergave van (een deel van) een organisatie of netwerk van organisaties, waarin medewerkers, afdelingen of organisaties vertegenwoordigd worden door ‘representanten’. Deze worden door de cliënt intuïtief in de zaal waar de opstelling plaatsvindt, neergezet. Met behulp van deze methodiek worden patronen en processen in een organisatie ruimtelijk inzichtelijk gemaakt.

Deze werkwijze heeft als doel om ‘verborgen’ processen in organisatiesystemen expliciet te maken en betekenis te geven. Schijnbaar onbegrijpelijk gedrag van afdelingen, groepen of individuen wordt helder.

Wat maakt dat er nieuwe inzichten komen?

  1. in een opstelling wordt de gebruikelijke logische, analytische denkwijze tijdelijk omzeild om  de stilzwijgende kennis en  intuïtieve ervaring met een bepaalde situatie te zien;
  2. het geheel wordt bezien met verschillende invalshoeken vanuit alle disciplines tezamen;
  3. veranderingen in de omgeving, die processen verstoren in het systeem en de regels en patronen wijzigen, worden aanwijsbaar.

Deze methode wordt in de top van grote bedrijven en de politiek al veel toegepast. Toepassing vindt niet alleen plaats in veranderingsmanagement, maar ook in testen van productmarktcombinaties en scenarioplanning. Op diverse universiteiten wordt er onderzoek naar gedaan. Ook de studenten in Nijenrode maken kennis met opstellingen in het kader van organisatieleer. De werkwijze is nog onvoldoende doorgedrongen in het midden- en kleinbedrijf. In de grote veranderingen waar onze maatschappij voor staat, is de opstelling een heel nuttig hulpmiddel om teams en leidinggevenden naar de nieuwe situatie te begeleiden.